Anket Analizi

Anket Verisi Analiz Aşamaları

Toplanan ham verilerden, jüri veya hakem kurulları tarafından kabul edilebilir bilimsel geçerlilikte tez ve makale araştırma raporları elde etme süreci temelde aşağıdaki adımları içermektedir:

• 1. Anket Verilerinin Kodlanması: Çevrimiçi veya yüz yüze kalem-kâğıt ile toplanan veriler; kullanılması planlanan SPSS (bkz. SPSS anket analizi), Jamovi vb. istatistiksel analiz paket programlarının tanıyabileceği formatlara getirilmelidir. Nitel veriler nicel hale getirilerek kodlanır ve istatistiksel paket programların okuyabileceği .xlsx, .csv, .xml gibi dosya formatlarına dönüştürülür.
• 2. Anket Verilerinin Paket Programlara Aktarılması ve Tanıtılması: Paket programlar için uygun formatlara getirilen anket verilerinde yer alan değişkenler tercih edilen programda tek tek kodlanır. Değişken türü (nominal, ordinal, scale), değişken ve kategori etiketleri belirlenerek anket verileri analize uygun hale getirilir.
• 3. Kayıp Değer ve Uç Değer Temizliği: Anket verileri, kayıp değer ile tekli ve çoklu uç değerler bakımından incelenerek kullanılması planlanan analiz yönteminin gereklilikleri doğrultusunda ve metodolojik bir tutarlılıkla temizlenir. Kayıp değer ve uç değerlere karşı daha dirençli yöntemler için ise veri temizliği gerekmeyebilir. Ayrıca örneklem sayısı da veri temizliğinin ne düzeyde yapılacağı konusunda belirleyici bir unsurdur. Veri temizliği aşamasında örneklem dışında bırakılmasına karar verilen alt örneklemlerin veride manipülasyon oluşturmayacağından emin olmak üzere, kayıp verinin toplam anket verisine oranına göre birtakım demografik incelemelerin yapılması gerekebilir.
• 4. Ölçek Geçerlilik ve Güvenilirlik Analizleri: Sosyal ve davranış bilimleri gibi alanlarda bireylerin tutum ve algılarının sayısal olarak ifade edilebilmesi ve istatistiksel analizler için uygun veri tipine dönüştürülebilmesi için ölçek kullanımı oldukça yaygındır. Ölçekler kimi zaman daha önce yayımlanmış bilimsel bir çalışmada geliştirilmiş, kimi zaman ise söz konusu çalışma özelinde geliştirilmiş olabilir. İki senaryo için de ölçme araçları olan ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinin yapılması bulguların bilimsel geçerliliğini artıracaktır. Ölçek uyarlama ve geliştirme ayrı bir başlıkta ele alınmakla beraber, hazır ölçekler için geçerlilik ve güvenilirlik analizleri ölçek tipine ve yaklaşıma göre farklılaşabilmektedir. Tutum ve algıların ölçülmesine yönelik ölçeklerin yanında, başarının ölçülmesi amacıyla kullanılan başarı testlerinin de kendilerine özelleştirilmiş geçerlilik ve güvenilirlik analizleri ile sınanması; anket verisinden elde edilen bulguların bilimsel geçerliliğini artıracaktır.
• 5. Demografik Değişkenlere Dair Dağılımlar: Okuyucuya araştırmanın esas bulgularını göstermeden önce araştırma örnekleminin tanıtılması bir zorunluluktur. Yöntem kısmında evren ve örneklem kısaca tanıtılmış olsa da hipotez testleri gibi esas bulguların örneklemdeki bireylerin birtakım demografik veya tanımlayıcı özelliklerinden etkilenmiş olması mümkündür. Bu sebeple okuyucunun evrendeki birey sayısı ve örneklem büyüklüğü konusunda bilgilendirilmesi gerektiği gibi; örneklemin cinsiyet, yaş, eğitim durumu, gelir durumu ve araştırma soruları ile ilişkili olabilecek diğer demografik özellikleri bakımından bilgilendirilmesi önemlidir.
• 6. Ölçek Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçütleri: Anket verileri konusunda açıkça ortaya koyulması gereken bir diğer betimsel istatistik türü ise araştırmada kullanılan ölçeklerin yapısına dairdir. Ölçekler minimum, maksimum, ortalama ve standart sapma değerleri ile okuyucuya tanıtılmalıdır. Söz konusu istatistikler, ölçek değerlerinin örneklemdeki genel tutum (ortalama), değişkenlik ölçütü (standart sapma) ve değişimin aralıkları (minimum ve maksimum) bakımından makul olup olmadığına dair temel göstergelerdir. Diğer yandan merkezi dağılım ölçütleri ise ölçek değişkenlerinin normal dağılıp dağılmadığını, normal dağılmama durumunda normallikten sapmanın ne düzeyde ve ne yönde olduğunu gösterirken aynı zamanda sonraki aşamada kullanılacak hipotez testleri konusunda belirleyicidir.
• 7. Hipotez Testleri: Anket uygulaması içeren tez ve makale gibi bilimsel içerikli ampirik uygulamalar, önceden belirlenmiş araştırma sorularının cevaplanması veya araştırma hipotezlerinin sınanması amacıyla yapılırlar. Araştırma soruları bazen bir ölçeğin düzey değerleri ile ilgilidir. Daha açık bir ifade ile araştırmacı ölçülen tutum ve davranışın örneklem ortalaması ile ilgilenmektedir. Fakat çoğu zaman araştırmanın amacı bir tutum ve davranışın örneklem düzeyini ölçmekten ziyade, söz konusu tutum veya davranışın etkilendiği ve etkilediği unsurları içeren bir araştırma modelinin incelenmesidir. Bu durumda hipotezler olarak ifade edilmiş değişkenler arası ilişkilerin uygun hipotez testleri ile sınanması gerekir. Hipotez test seçimi ise hipoteze konu olan değişkenlerin türü (nominal, ordinal, scale) ve değişkenlerin dağılım türü (normal veya normal dışı) gözetilerek yapılmalıdır.
• 8. Bilimsel Raporlama: Anket verilerinin analizinin son aşaması, elde edilen bulguların bilimsel standartlarda raporlara dönüştürülmesidir. Bu aşamada raporlama formatı, anket uygulamasının hangi amaç için yapıldığına bağlı olarak belirlenir. Tez için anket verilerinin analizi yapılıyorsa, sayfa sayısı kısıtı olmadığından daha geniş tablo ve yorumlar tercih edilebilirken; makale analizlerinde sadelik prensibinin daha ileri düzeyde benimsenmesi gerekir. Anket verilerinin analizi gerek tez gerekse makale uygulaması için yapılsın, her analiz türü için gerekli istatistiklerin ve yorumların raporlara yansıtılması şarttır.

Neler Yapıyoruz?

• Veri Setinin Oluşturulması ve Temizleme: Anket verilerinin paket programların tanıyabileceği formatlara getirilip programlara tanıtılması, kayıp değer, tekli ve çoklu uç değer tespiti ve kullanılması planlanan analizlerin gerektirdiği şekilde veri temizliğinin yapılması konusunda araştırmacıların yanındayız.
• Güvenilirlik ve Geçerlilik Kontrolleri: Anket formlarında yer alan ölçek ve test verilerinin güvenilirlik ve geçerlilik analizlerinin ilgili ölçme aracı yapısına uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi, veriden kaynaklı güvenilirlik ve geçerlilik sorunlarının giderilmesi konusunda araştırmacılara destek oluyoruz.
• Tanımlayıcı ve Çıkarımsal İstatistikler: Araştırma örneklemi için demografik özelliklere dair frekans analizleri ve geçerlilik/güvenilirlik özellikleri kanıtlanmış ölçek düzeylerinin betimsel istatistikleri ile anket verilerinin fotoğrafının okuyucuya gösterilmesi sürecinde araştırmacıların yanındayız.
• Varsayım Testleri ve Normallik İncelemesi: Ölçme araçlarının yapısının belirlenmesi, normal dağılıma uygunluk veya normalden sapmalarının yönü ve düzeyi konusunda istatistiksel bilgi ve deneyimimizi araştırmacıların hizmetine sunuyoruz.
• Hipotez Test Seçimi ve Uygulanması: Araştırma hipotezlerinin sınanması aşamasında uygun hipotez testlerinin seçimi, uygulanması, seçilen hipotez testlerine dair ek varsayımların sınanması ve gerekmesi durumunda hipotez testlerinin dirençli versiyonları ile desteklenmesi konusunda araştırmacılara birebir mentörlük ediyoruz.
• Bulguların Bilimsel Standartlarda Araştırma Raporlarına Dönüştürülmesi: Anket analizinin son aşamasında, anket verilerinden elde edilen bulguların bilimsel standartlarda araştırma raporlarına aktarılması sürecine metodolojik bilgi birikimi ve deneyimimiz ile destek veriyoruz.
• Savunma ve Revizyon Desteği: Analiz ve raporlama süreci boyunca benimsediğimiz şeffaf ve disiplinler arası çalışma prensibimizi bir adım ileriye taşıyarak araştırmacılara savunma konusunda çevrimiçi ortamda ek dersler sunuyoruz. Bu sayede araştırmacının jüri ve hakem kurulları karşısında araştırmasını özgüvenle savunmasına katkı veriyoruz. Jüri, danışman veya hakem kurullarından gelebilecek ek analiz veya revizyon taleplerinde araştırmacılara desteğimizi sürdürüyoruz.

Neden Destek Almalısınız?

• Topladığınız anket verilerinin temizlenmesi, kodlanması ve analize hazır hale getirilmesinde vakit kaybetmek istemiyorsanız.
• Araştırma sorularınıza uygun doğru istatistiksel testin hangisi olduğuna karar vermekte zorlanıyorsanız.
• Analiz paket programlarının kullanımına ve istatistiksel çıktıların doğru yorumlanmasına dair pratik bilginiz yetersizse.
• Çalışmanızı jüri veya hakem karşısında stres yaşamadan, metodolojik özgüvenle savunmak istiyorsanız.
• Anket verileriniz ile yaptığınız ampirik uygulama jüri veya dergi kurulları tarafından reddedildiyse.

Tez Analiz Merkezi olarak şeffaf süreç yönetimi, etik ve gizlilik esaslı çalışma prensibiyle sizlerin yanındayız.

Kimler İçin Uygun?

• Yüksek lisans ve doktora tezleri için sahada anket çalışması yürüten araştırmacılar.
• Akademik makale, bildiri veya projelerinde anket verisi toplayan ve yayın hazırlığında olan akademisyenler.
• İstatistiksel analiz sürecini uzman bir ekip ile tamamlamak veya süreci birebir uygulamalı olarak öğrenmek isteyen araştırmacılar.
• Daha önce yapılmış anket analizlerinde metodolojik hatalar tespit edilmiş ve revizyon desteğine ihtiyaç duyan araştırmacılar.

Tez Analiz Merkezi ile iletişime geçerek anket verilerinizin analiz süreci hakkında bilgi alabilir ve süreci uzmanlarımız rehberliğinde planlayabilirsiniz.