Model Kurulum Ve Metodoloji Desteği

SEM/YEM Analizlerinde En Kritik Aşama: Model Kurulumu

Yapısal Eşitlik Modeli (YEM), geleneksel regresyon modellerinin aksine birden fazla bağımlı ve bağımsız değişken içerebilen; bir değişkenin bir değişkene göre içsel, diğerine göre ise dışsal tanımlanabildiği ve bu özellikleri sayesinde karmaşık nedensellik ilişkilerini eşzamanlı olarak incelemeye olanak sağlayan modern bir analiz türüdür. Bu eşzamanlı analiz olanağı sayesinde, aynı modelin ayrı ayrı regresyon analizleriyle incelenmesi sonucu katlanılması gereken birikimli hata payı minimize edildiğinden, özellikle sosyal ve davranış bilimlerindeki iç içe geçmiş karmaşık ilişkilerin incelenmesinde uluslararası bilim dünyasında altın standart haline gelmiştir.
Söz konusu avantajlarına rağmen, tahmin yöntemlerine dair sürekli güncellenen literatür ve geliştirilen yeni yazılımlarla şekillenen dinamik bir metodoloji olması sebebiyle, araştırmacıların sürekli olarak takip etmesi ve bilgi güncellemesi gereken bir alandır. Örneğin yakın döneme kadar birçok yüksek etkili dergi kurulu tarafından ölçek geçerliliği konusunda Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tek başına yeterli bir kanıt olarak kabul edilirken, günümüzde sadece DFA yeterli bir yaklaşım olarak görülmemekte ve Ölçüm Modelleri üzerinden HTMT (Heterotrait-Monotrait) analizi ve Fornell-Larcker kriteri gibi ek ayrışma geçerliliği (discriminant validity) kanıtları istenmektedir. Sürekli gelişen bu alana dair güncel teorik ve pratik uzmanlığımızla, araştırmacıların model kurma aşamasında karşılaştıkları metodolojik zorluklara profesyonel mentörlük ve rehberlik sunuyoruz.

Yapısal Eşitlik Model Kurma Aşamasına Nasıl Destek Sunuyoruz?

• Kavramsal Çerçevenin Yapısal Modele Dönüştürülmesi: Araştırma konusu, amacı ve hedefleri doğrultusunda oluşturulmuş kavramsal çerçeve, diğer ampirik uygulama türlerinde olduğu gibi Yapısal Eşitlik Modelleri (YEM) için de araştırmanın temelini oluşturur. Sosyal ve davranış bilimlerinde bu çerçeve, çoğu zaman değişkenler arasındaki basit direkt ilişkilerin ötesine geçerek, direkt, dolaylı ve düzenleyici ilişki örüntülerini içeren karmaşık bir yapı sergilemektedir. Zira bilimin amacı araştırılan mekanizmanın mümkün mertebe bütünsel bir görünümünü ortaya koyarken sadelik ve anlaşılabilirlik prensipleri doğrultusunda bir modelleme yapmaktır. YEM bağlamında bütünselliğin korunduğu ancak sade ve anlaşılabilir olan bu modelleme, çoğu zaman analiz edilebilir bir yapısal model formuna işaret eder. Uzmanlarımız araştırmalarınıza dair sizlerden aldığı hipotez, teorik model çizimleri ve alternatif senaryolar doğrultusunda tahmin edilebilir, yorumlanabilir ve YEM metodolojisi bakımından doğru bir modelleme için profesyonel rehberlik sunmaktadır.
• Birinci ve İkinci Derece Ölçek Yapılarının Kullanılması: YEM analizlerinde teorik modeldeki hipotezlerin yapısal modeldeki ifadesi olarak değişkenler arasındaki ilişkiler çizilirken dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ölçme araçlarının yapısına dair tercihlerdir. Araştırmacı hipotezleri ne düzeyde detaylandırmalıdır? Hangi değişkenler birinci düzey yapılarla alt boyutlar bazında, hangi değişkenler ikinci düzey yapılarla toplamsal olarak modellenmelidir? Ölçek yapılarının birinci ve ikinci derecede kullanımlarına dair tercihler bir yandan araştırmacının detaycılığına göre şekillenirken, diğer yandan değişken sayısı ile örneklem boyutu bağlamında tahmin edilebilecek parametre sayısının matematiksel sınırlarını aşmamasını gerektirir. Şeffaf bilgi paylaşımına dayalı çalışma prensibimizle, teorik modelin yapısal modele dönüştürülmesi esnasında YEM metodolojisi gerekliliklerini denetleyerek araştırmacıları doğru modellemeye yöneltiyoruz.
• İçsel ve Dışsal Değişkenler İçin İlişki Yönü ve Niteliklerinin Tanımlanması: Model kurgusu ve ölçek yapıları konusundaki kararları takiben, gözlenen ve gizil yapılar arasındaki ilişkilerin yönü şekilsel olarak sezilebilse de bu noktada ilişkilerin niteliği büyük önem kazanmaktadır. Teorik modelin yapısal ifadesinde yer alan direkt ilişkilere ek olarak aracı (dolaylı) ve düzenleyici ilişkiler tanımlanmış mı? Söz konusu ilişkiler araştırma kapsamında mı? Bazı durumlarda araştırmacı sadece direkt ilişkilerden oluşan bir model kursa da ilişkilerin yönünden kaynaklı dolaylı etkilerin ortaya çıkması muhtemeldir. Uzmanlarımız araştırma modellerini hipotezler bağlamında adım adım incelerken, yaptıkları bütünsel model değerlendirmeleri doğrultusunda modelde yer alan dolaylı yolları da keşfeder. Araştırmacı, aracı etki ve düzenleyici etki konusunda bilgilendirilerek söz konusu ilişkilerin araştırmaya katabileceği fayda ve özgün değer tartışılır. Öte yandan aracı etkilerin (paralel, seri, vb.) türü de araştırmacıyla birlikte değerlendirilerek, teoriye en uygun tahmin modelinin kurulma sürecinde istatistiğin sunduğu imkanlardan maksimum fayda sağlanır.
• Modele Uygun YEM Yaklaşımının Seçimi: Araştırma amacını en iyi ifade eden, tahmin edilmesi mümkün modelin belirlenmesinin ardından YEM analizine dair uygun yöntemin seçilmesi gerekir. Bu aşamada CB-SEM ve PLS-SEM alternatifleri, veri setinin büyüklüğü, normal dağılımı, tekli ve çoklu uç değerler gibi veri özelliklerinin yanı sıra araştırma teorisinin keşfedici veya doğrulayıcı doğasına bağlı olarak değerlendirilmelidir. Uzmanlarımız, araştırmanın kavramsal çerçevesinden yapısal modelin kurulmasına kadar olan süreçte, araştırmacılarla yaptıkları bilgi paylaşımları doğrultusunda en uygun tahmin yönteminin belirlenmesine rehberlik eder.
• Örneklem Sayısının Belirlenmesi: Yapısal Model ve tahmin yöntemi doğrultusunda gerekli örneklem sayısının belirlenmesi gerekir. Bu sayı; modelde yer alan gizil ve gözlenen değişken sayısı ile değişkenler arasındaki tahmin edilecek ilişki katsayılarına göre tecrübeye dayalı olarak öngörülebileceği gibi, daha bilimsel bir yaklaşımla modelin simülasyonu üzerinden yapılacak güç analizleriyle de hesaplanabilir. Öte yandan, örneklem büyüklüğü çoğu zaman araştırmacının sahada ulaşabileceği kitleyle kısıtlı olduğunda, alternatif yaklaşımlar içinden bilimsel jüri ve hakem kurulları tarafından kabul edilebilir en uygun yöntemin seçilmesi gerekir. Uzmanlarımız örneklem sayısına ilişkin alternatif senaryoları (Örn. birinci derece ölçek yapıları için gereken örneklemin araştırmacının ulaşabileceği rakamı aşması durumunda, ikinci dereceden toplamsal ölçek yapıları senaryosuna geçilerek daha küçük bir örneklemin yeterli kılınması) detaylıca değerlendirerek araştırmacılara uzman rehberliği sağlar.

Neden Destek Almalısınız?

• Yüksek lisans, doktora veya uzmanlık tezinin ampirik uygulama aşamasında Yapısal Eşitlik Modeli kullanmak istiyor ve model kurulum aşamasında destek arıyorsanız.
• TR dizin veya SCI, SSCI indeksli dergilerde ampirik uygulama kısmında Yapısal Eşitlik Modelleri kullanacağınız bir çalışma için analiz desteği arıyorsanız.
• Yapısal Eşitlik Modeli içeren tez ve makale çalışmanız için teorik modelde yer alan ilişki örüntüsünün yapısal modele aktarılmasında hangi ölçme araçlarını ne şekilde kullanacağınıza karar veremiyorsanız.
• Yapısal Eşitlik Modeli için gerekli örneklem sayısını modelin simülasyonuna dayalı bir güç analizi ile gerçekleştirmek istiyorsanız.
• Yapısal Eşitlik Modelleri çalışmanızın başlangıcında uzman tavsiyesine ihtiyaç duyuyorsanız.
  Uzmanlarımız ile iletişime geçip süreci birlikte planlayabilirsiniz.

Kimler İçin Uygun?

• Yüksek lisans, doktora veya uzmanlık tezi yazan ve ampirik uygulama kısmında Yapısal Eşitlik Modeli analizlerinden faydalanmak isteyen araştırmacılar.
• Yüksek etkili faktörlü dergilere göndermeyi planladığı makale çalışması için Yapısal Eşitlik Modeli analizlerinden faydalanmak isteyen akademisyenler.
• Araştırmanın tasarım aşamasında Yapısal Eşitlik Modeli hakkında eğitim ve danışmanlık ihtiyacı duyan araştırmacılar.